Aviation Glossary

Açık Rotor Motor

None

Jet hızlarında turboprop benzeri verimlilik için kanallanmamış, ters dönen fan kanatları kullanan yeni nesil tahrik konsepti.

Engine Technology

Aeroelastik Titreşim

Belirli hızlarda aerodinamik kuvvetler, yapısal elastikiyet ve atalet etkileşiminden kaynaklanan tehlikeli kendi kendini uyaran yapısal titreşim.

Aerodynamics & Flight

Afterburner

AB

Ağırlıklı olarak askeri uçaklarda kullanılan, büyük kısa vadeli itki artışı için ek yakıt enjekte eden türbin aşağısındaki tamamlayıcı yanma sistemi.

Engine Technology

Ağırlık Merkezi

CG

Uçağın toplam ağırlığının etki ettiği kabul edilen nokta; boylamsal denge ve kontrol etkinliği için kritik öneme sahiptir.

Aircraft Performance

Aletli İniş Sistemi

Düşük görüş koşullarında yaklaşma ve iniş sırasında uçağa hassas yanal ve dikey rehberlik sağlayan yer tabanlı radyo navigasyon sistemi.

Navigation & Systems

Alt Ambar Kargosu

Yolcu uçağının kabin tabanının altındaki alt ambarında taşınan yük.

Cargo & Military

Apron

None

Uçakların uçuşlar arasında park edildiği, yüklendiği, yakıt alındığı ve bakımının yapıldığı asfalt alan.

Airport Operations

Asgari Ekipman Listesi

MEL

Tanımlanmış operasyonel veya bakım prosedürleriyle güvenli sevke izin verirken hangi uçak sistemleri ve ekipmanının arızalı olabileceğini belirleyen düzenleyici belge.

Safety & Regulations

Askeri Nakliye Uçağı

Dünya genelinde askeri operasyonlar için asker, teçhizat ve ikmal malzemesi taşımak üzere tasarlanmış büyük uçak.

Cargo & Military

Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA)

Avrupa Birliği'nin AB üye devletleri ve ortak ülkeler genelinde sivil havacılık güvenliği düzenlemesi, uçak sertifikasyonu ve güvenlik gözetiminden sorumlu ajansı.

Safety & Regulations

Basınçlı Gövde

Uçak 35.000–43.000 ft'te seyrederken 6.000–8.000 ft'e eşdeğer solunaklı hava koşullarını sürdürmek için kapatılmış ve basınçlandırılmış uçak kabini yapısı.

Manufacturing & Technology

Baş Üstü Dolap

Yolcu koltuklarının üzerindeki, el bagajı ve kişisel eşyalar için kullanılan saklama bölmeleri.

Cabin & Passenger Experience

Baş Yukarı Gösterge

Kritik uçuş bilgilerini pilotun ileri görüş hattında bir birleştirici cam üzerine yansıtan, eşzamanlı alet izleme ve dış görsel referans sağlayan şeffaf gösterge.

Navigation & Systems

Baypas Oranı

BPR

Motor çekirdeğinin etrafından geçen hava kütlesinin çekirdekten geçen havaya oranı; yakıt verimliliğinin temel göstergesi.

Engines & Propulsion

Birim Yük Aracı (ULD)

Hava kargosunu verimli yükleme ve taşıma için birleştirmekte kullanılan standart konteyner ve paletler.

Cargo & Military

Bleed-Hava-Sız Mimari

None

Boeing 787 tarafından öncülük edilen ve motor bleed hava ekstraksiyonunu tamamen ortadan kaldıran; pnömatik sistemlerin yerini gelişmiş yakıt verimliliği ve güvenilirlik için elektrikli kompresörler, pompalar ve ısıtma elemanlarıyla alan modern uçak tasarım felsefesi.

Aircraft Systems

Büyük Boyutlu Kargo

Boyutları veya ağırlığı standart hava kargo konteynerlerinin kapasitesini aşan ve özel elleçleme gerektiren yük.

Cargo & Military

Buz Giderme

None

Aerodinamik performansı geri kazandırmak için kalkıştan önce uçak yüzeylerinden buz, kar veya kırağıyı temizleme işlemi.

Airport Operations

Buz Koruma Sistemi

IPS

Kanat ön kenarları, motor girişleri, pitot tüpleri ve ön camlar dahil kritik uçak yüzeylerinde buz birikmesini termal, mekanik veya kimyasal yöntemlerle önleyen veya gideren sistemler.

Aircraft Systems

Cam Kokpit

Geleneksel analog yuvarlak gösterge dizisinin yerini alan büyük çok işlevli elektronik göstergelere sahip uçuş güvertesi.

Navigation & Systems

Çevre Kontrol Sistemi

ECS

Yolcu ve ekip konforu ile güvenliği için motor bleed havasını veya elektriksel olarak sıkıştırılmış havayı koşullandırarak kabin sıcaklığını, basıncını ve hava kalitesini koruyan entegre sistem.

Aircraft Systems

Dişlili Turbofan

GTF

Fan ile alçak basınçlı türbin arasında bir redüksiyon dişli kutusu kullanan; her birinin optimum hızda dönmesine izin veren turbofan tasarımı.

Engine Technology

Doluluk Oranı

Belirli bir uçuş veya ağda mevcut koltukların (veya kargo kapasitesinin) ücretli yolcular veya yükle dolu yüzdesi.

Aircraft Performance

Dönüş Süresi

Uçağın kapıya varışı ile sonraki uçuş için kalkışı arasında geçen süre; tüm yer hizmeti faaliyetlerini kapsar.

Aircraft Performance

Dönüştürülmüş Kargo Uçağı (P2F)

Yalnızca kargo taşıyıcısı olarak hizmet verecek şekilde yapısal olarak değiştirilmiş eski bir yolcu uçağı.

Cargo & Military

Dümen

Kuyruk takımındaki uçağın sapmasını (sola-sağa hareketi) kontrol eden hareketli dikey yüzey.

Aircraft Anatomy

Düşük Maliyetli Taşıyıcı (LCC)

Geleneksel tam hizmet taşıyıcılarına kıyasla önemli ölçüde düşük baz tarifeler sunmak için işletme maliyetlerini en aza indiren bir havayolu.

Airlines & Industry

Eklemeli İmalat (3D Baskı)

Uçak parçalarını dijital modellerden katman katman üreten, karmaşık geometrileri, azaltılmış malzeme israfını ve metal ile polimer bileşenlerin hızlı prototiplemesini mümkün kılan bir üretim süreci.

Manufacturing & Technology

Elektrik Barası

None

Jeneratörler, APU veya bataryalardan avionik ve sistemlere elektrik enerjisini yönlendiren, kritik ekipmanın önce güç almasını sağlamak üzere öncelik katmanlarında düzenlenmiş uçak içi güç dağıtım ağı.

Aircraft Systems

Elektronik Kumanda

Pilotun kumandaları ile uçağın kontrol yüzeyleri arasındaki geleneksel mekanik bağlantıların yerini alan elektronik uçuş kontrol sistemi.

Navigation & Systems

Elektronik Uçuş Kontrol Sistemi (FBW)

Pilot girdileri ile kontrol yüzeyleri arasındaki doğrudan mekanik bağlantıları dijital bilgisayar aracılı sinyallerle değiştiren elektronik uçuş kontrol mimarisi.

Manufacturing & Technology

Fan Kanadı

Baypas itmesi üretmek için havayı hızlandıran ve motor çekirdeğini besleyen türbofan motorunun ön tarafındaki büyük dönen kanat profilleri.

Engines & Propulsion

Federal Havacılık İdaresi (FAA)

Uçak sertifikasyonu, pilot lisanslama ve hava sahası yönetimi dahil sivil havacılığın tüm yönlerini düzenlemek ve denetlemekten sorumlu ABD federal ajansı.

Safety & Regulations

Flaplar

Kalkış ve iniş sırasında düşük hızlarda kaldırmayı artıran kanat arka kenarındaki menteşeli yüzeyler.

Aircraft Anatomy

Fly-By-Light

FBL

Elektromanyetik girişime karşı bağışıklık sağlayan kontrol sinyallerini iletmek için elektrik kabloları yerine fiber optik kablolar kullanan gelişmiş uçuş kontrol sistemi.

Manufacturing & Technology

Fly-by-Wire Devrimi

Uçak kontrol sistemlerinin mekanik kablolar ve hidrolikten elektronik dijital bilgisayarlara geçişi; ticari alanda 1988'de hizmete giren Airbus A320 tarafından öncülük edilmiştir.

Aviation History

Geniş Gövde Dönemi

1970'den itibaren Boeing 747 ile başlayan çift koridorlu geniş gövdeli uçakların yaygın olarak benimsenmesiyle karakterize dönem; yolcu kapasitesini dramatik biçimde artırıp koltuk başı maliyetleri düşürmüştür.

Aviation History

Getiri Yönetimi

Bilet fiyatlarını talebe, rezervasyon zamanlamasına, koltuk müsaitliğine ve yolcu segmentine göre dinamik olarak ayarlayan bir fiyatlandırma stratejisi.

Airlines & Industry

Gövde

Yolcuları, kargoyu ve mürettebatı barındıran uçağın ana gövdesi.

Aircraft Anatomy

Güzergâh Doğrulama Uçuşu

Ticari hizmet başlamadan önce operasyonel prosedürleri, yakıt hesaplamalarını, yedek alanları ve düzenleyici uyumu doğrulamak için yeni güzergâhta gerçekleştirilen test uçuşları.

Airlines & Industry

Havacılık Görevlerine İlişkin Bildirim

NOTAM

Havacılık otoriteleri tarafından dağıtılan, başka yollarla önceden yayımlanması mümkün olmayan ve uçuş güvenliği için gerekli bilgileri içeren resmi bildiri.

Safety & Regulations

Havada Yakıt İkmali

Her ikisi de uçuşta iken bir uçaktan diğerine havacılık yakıtı aktarma işlemi.

Cargo & Military

Hava Durumu Radarı

Uçuş yolu boyunca yağış, fırtına hücreleri ve türbülansı tespit eden ve pilotların tehlikeli hava koşullarını aşmasını sağlayan yerleşik radar sistemi.

Navigation & Systems

Havalimanı Slotu

Kapasite kısıtlamalı bir havalimanında bir havayolunun belirli bir zamanda pist kullanmasına izin veren düzenleyici yetki.

Airlines & Industry

Hava Resirkülasyonu

Kabin havasının bir bölümünü filtreleyen ve geri dönüştüren, taze kanama veya sıkıştırılmış hava ile karıştıran kabin sistemi.

Cabin & Passenger Experience

Hava Trafik Kontrolü

ATC

Güvenli ayırmayı sağlamak için havada ve yerde uçak hareketlerini yöneten yer tabanlı hizmet.

Airport Operations

Havayolu Deregülasyonu

ABD'de 1978 Havayolu Deregülasyon Yasası ile hayata geçirilen, havayolu güzergâhları, ücretler ve piyasaya giriş üzerindeki hükümet denetiminin kaldırılması; küresel havacılık sektörünü yeniden yapılandırmıştır.

Aviation History

Havayolu İttifakı

Havayolları arasında tarifeleri, kod paylaşımlarını ve sık uçan yolcu programlarını koordine etmeye yönelik resmi bir ortaklık.

Airlines & Industry

Hidrolik Sistem

None

Uçuş kontrolleri, iniş takımı, frenler ve diğer kritik uçak mekanizmalarını basınçlı hidrolik sıvı aracılığıyla kuvvet ileterek çalıştıran yüksek basınçlı sıvı güç sistemi.

Aircraft Systems

Hizmet Tavanı

Bir uçağın standart koşullarda dakikada 100 ft tırmanma hızını sürdürebildiği maksimum irtifa.

Aircraft Performance

Hollanda Salınımı

Süpürme açılı kanatlı uçaklarda doğal olarak oluşan ve modern tasarımlarda yaw damperleriyle kontrol edilen birleşik yalpalama ve yuvarlama salınımı.

Aerodynamics & Flight

Hücum Açısı

AoA

Kanadın kord çizgisi ile gelen hava akışı arasındaki açı; üretilen kaldırma kuvvetini belirler.

Aerodynamics & Flight

IATA Kodu

Havayollarını tanımlayan iki harfli kodlar ve havalimanlarını tanımlayan üç harfli kodlar; Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği tarafından atanır.

Airlines & Industry

ICAO Kodu

Dünya genelinde havalimanları ve havayollarını tanımlamak için Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü tarafından atanan dört harfli alfanümerik kodlar.

Airlines & Industry

İlk Uçuş

Yeni tasarlanmış veya inşa edilmiş bir uçağın, tipin düzenleyici sertifikasyon almadan önce uçuş test programının başlangıcını işaret eden ilk uçuşu.

Aviation History

İniş Takımı

Kalkış, iniş ve yer hareketi için kullanılan uçağın alt takımı.

Aircraft Anatomy

Islak Kiralama

Bir havayolunun başka bir havayoluna mürettebat, bakım ve sigorta dahil komple bir uçak sağladığı bir düzenleme.

Airlines & Industry

İtme Geri

None

Uçağın kendi gücüyle taksi yapmadan önce kapısından geriye doğru çekilmesi işlemi.

Airport Operations

İtme Kuvveti

Uçak motorları tarafından üretilen, pound-kuvvet (lbf) veya kilonewton (kN) olarak ölçülen, uçuş ve tırmanmayı sağlayan ileri kuvvet.

Engines & Propulsion

İz Türbülansı

Uçan bir uçağın arkasında bıraktığı, takip eden uçaklar için ciddi tehlike oluşturan dönen hava girdapları.

Aerodynamics & Flight

Jet Çağı

1950'lerde başlayan ve ticari havacılığın pistonlu pervane uçaklarından turbojet ve turbofan tahrikli jetlere geçiş yaptığı, küresel seyahati temelden dönüştüren dönem.

Aviation History

Jumbo Jet

Boeing 747'nin popüler lakabı; 1970'te hizmete giren ve yolcu kapasitesini iki katına çıkararak kitlesel hava seyahatinde devrim yaratan dünyanın ilk geniş gövdeli ticari yolcu uçağı.

Aviation History

Kabin Basıncı

Seyir irtifasında yolcuları rahat tutmak için uçak gövdesi içinde korunan düzenlenmiş hava basıncı.

Cabin & Passenger Experience

Kabin Sınıfı

Uçakta sunulan hizmet kademeleri; genellikle Ekonomi, Premium Ekonomi, Business ve First Class.

Cabin & Passenger Experience

Kaldırma Kuvveti

Hava akışına dik olarak etki eden ve uçağı havada tutan aerodinamik kuvvet.

Aerodynamics & Flight

Kanama Havası

Motor kompresör kademelerinden alınan yüksek basınçlı, yüksek sıcaklıklı hava; kabin basınçlandırma, iklimlendirme, kanat buzlanma önleme ve diğer uçak sistemleri için kullanılır.

Engines & Propulsion

Kanatçık

Uçak kanadının ucundaki sürtünmeyi azaltan ve yakıt verimliliğini artıran küçük dikey uzantı.

Aircraft Anatomy

Kanat Kutusu

Kanatların gövdeye bağlandığı uçağın merkezindeki ana yük taşıyan yapısal montaj; kirişler, nervürler ve kaplama panellerinden oluşan bir burulma kutusu oluşturur.

Manufacturing & Technology

Kanat Yüklemesi

Bir uçağın ağırlığının kanat alanına oranı, kg/m² veya lb/ft² olarak ifade edilir; stall hızını ve seyir kalitesini belirler.

Aircraft Performance

Kara Kutu (FDR/CVR)

Kaza sonrası soruşturma için uçak performans verilerini ve kokpit iletişimlerini kaydeden, çarpışmaya dayanıklı uçuş kayıt cihazları — Uçuş Veri Kaydedici (FDR) ve Kokpit Ses Kaydedici (CVR).

Safety & Regulations

Kargo Kapısı

Büyük boyutlu veya ana güverte yükünü yüklemek için kargo uçağı ya da askeri nakliye uçağındaki büyük takviyeli kapı.

Cargo & Military

Kargo Uçağı

Yolcu koltuğu olmadan yalnızca yük taşımacılığı için tasarlanmış veya dönüştürülmüş uçak.

Cargo & Military

Kod Paylaşımı

İki veya daha fazla havayolunun aynı fiziksel uçuşu kendi uçuş numaralarıyla paylaştığı bir düzenleme.

Airlines & Industry

Kokpit

Pilotların uçağı kontrol ettiği, uçuş aletlerini ve kumandaları barındıran uçak bölümü.

Aircraft Anatomy

Koltuk Aralığı

Bir koltuktaki bir noktadan öndeki koltuktaki aynı noktaya olan ön-arka mesafe.

Cabin & Passenger Experience

Koltuk Genişliği

Kol dayanaklarının iç kenarları arasında ölçülen koltuk minderinin genişliği; kritik bir konfor ölçütü.

Cabin & Passenger Experience

Kombi Uçak

Ana kabin güvertesinde aynı anda hem yolcu hem de yük taşıyacak şekilde yapılandırılmış uçak.

Cargo & Military

Kompozit Devrim

Uçak yapımında alüminyum ağırlıklı yapılardan karbon fiber takviyeli polimer kompozitlere geçiş; yapısal ağırlığının %50'sinden fazlasında kompozit kullanan Boeing 787 Dreamliner ile simgelenmiştir.

Aviation History

Kompozit Malzemeler

Yapısal uçak bileşenleri için yüksek mukavemeti düşük ağırlıkla birleştiren, karbon fiber takviyeli polimer (CFRP) gibi gelişmiş mühendislik malzemeleri.

Manufacturing & Technology

Kompresör Kademesi

None

Yanmadan önce giriş havasını kademeli olarak sıkıştıran, jet motoru içindeki dönen ve sabit kanat profili seti.

Engine Technology

Körük

None

Havalimanı terminal kapısını uçak kapısına bağlayan kapalı, hareketli yürüyüş yolu.

Airport Operations

Kuş Çarpması

Bir uçak ile bir veya daha fazla kuş arasındaki çarpışma; özellikle jet motorları ve ön camlar için tehlike oluşturur ve havacılıkta en yaygın yaban hayatı tehlikelerinden biridir.

Safety & Regulations

Kuyruk Takımı

Yatay ve dikey dengeleyiciler dahil bir uçağın kuyruk düzeneği.

Aircraft Anatomy

Laminer Akış

Aerodinamik bir yüzey üzerinde sıvı katmanlarının türbülanslı karışım olmaksızın birbirinin üzerinden kayarak geçtiği düzgün, katmanlı hava akışı rejimi; yüzey sürtünme direncini önemli ölçüde azaltır.

Manufacturing & Technology

Mach Sayısı

M

Uçağın hızının yerel ses hızına oranı; sıkıştırılabilir hava akışı rejimlerinde uçuşu karakterize etmek için kullanılır.

Aerodynamics & Flight

Maksimum Kalkış Ağırlığı (MTOW)

Bir uçağın kalkış girişiminde bulunabileceği sertifikalı maksimum ağırlık.

Aircraft Performance

Menzil

Bir uçağın standart koşullarda yakıt ikmali olmadan uçabileceği maksimum mesafe.

Aircraft Performance

Merkez-Bağlantı Modeli

Birçok kalkış noktasından gelen uçuşların varış noktalarına devam etmeden önce merkezi bir hub havalimanında birleştiği bir ağ modeli.

Airlines & Industry

Metal Yorulması

Tekrarlanan döngüsel gerilim nedeniyle bir metal bileşenin ilerleyici yapısal zayıflaması; malzemenin statik nihai mukavemetinin çok altındaki yüklerde bile çatlak başlangıcına ve ilerlenmesine yol açar.

Manufacturing & Technology

Minimum Kontrol Hızı

VMC

Çok motorlu bir uçağın kritik motor arızasının ardından maksimum asimetrik itiş ile yön kontrolünü koruyabildiği minimum hava hızı.

Aircraft Performance

Monokok

Uçağın dış kaplamasının ayrı bir iç kiriş ve kafes çerçevesine güvenmek yerine birincil yapısal yükleri taşıdığı bir yapısal tasarım felsefesi.

Manufacturing & Technology

Mürettebat Dinlenme Bölmesi

Pilotların ve kabin mürettebatının ultra uzun mesafeli uçuşlarda kontrollü dinlenme süreleri almasına olanak tanıyan, genellikle ana kabinin üstünde veya altında gizlenmiş özel uyku ve dinlenme alanı.

Safety & Regulations

Mutfak

Yiyecek, içecek ve kabin servis malzemelerinin depolandığı, hazırlandığı ve servis edildiği uçak mutfak alanı.

Cabin & Passenger Experience

Nasel

Bir uçak motorunu çevreleyen ve koruyan, sürtünmeyi ve gürültüyü azaltırken hava akışını yönlendiren aerodinamik muhafaza.

Engines & Propulsion

Otomatik Bağımlı Gözetim-Yayın

Uçağın GPS'ten türetilmiş konumunu, irtifasını, hızını ve kimliğini yer istasyonlarına ve diğer uçaklara otomatik olarak yayınladığı gözetim teknolojisi.

Navigation & Systems

Otomatik Uçuş Sistemi

AFS

Kalkıştan kısa süre sonra inişe kadar uçak yörüngesi ve enerji durumunu yöneterek mürettebat iş yükünü azaltan ve hassasiyeti artıran otopilot, otomatik gaz kolu ve uçuş direktöründen oluşan entegre otomasyon paketi.

Aircraft Systems

Otopilot

Pilotun sürekli manuel müdahalesi olmadan uçağın uçuş yolunu otomatik olarak kontrol eden sistem.

Navigation & Systems

Özgül Yakıt Tüketimi

SFC

Motor yakıt verimliliğinin ölçüsü: saat başına üretilen birim itme başına tüketilen yakıt kütlesi; lb/(lbf·h) veya kg/(kN·h) olarak ifade edilir.

Engines & Propulsion

Perçin

Kaplama panellerini takviye elemanlarına ve çerçevelere bağlamak gibi yapısal bileşenleri birleştirmek için kullanılan, silindirik gövdenin deformasyonuyla eklemi sıkıştıran kalıcı mekanik bağlantı elemanı.

Manufacturing & Technology

Pilon

Bir motoru uçağın kanadına veya gövdesine bağlayan yapısal montaj.

Aircraft Anatomy

Pist

RWY

Bir havalimanında uçakların kalkış ve iniş yaptığı asfalt şerit.

Airport Operations

Pnömatik Sistem

None

Kabin basınçlandırma, buz giderme, motor çalıştırma ve hidrolik rezervuar basınçlandırması için tipik olarak motor kompresör kademelerinden bleed hava kullanan uçak sistemi.

Aircraft Systems

Propfan

None

Turboprop verimliliğini turbofan benzeri hızla birleştiren, süpürme açılı, yüksek yüklü pervane kanatları kullanan hibrit tahrik tasarımı.

Engine Technology

Radom

Bir uçağın burnundaki radar antenini koruyan kubbe şeklinde yapı.

Aircraft Anatomy

Ram Hava Türbini

RAT

Tam güç kaybı sırasında otomatik olarak hava akışına açılan, uçuş kontrolü ve enstrümanlar için hidrolik basınç ve elektrik enerjisi üreten bir pervane tahrik etmek üzere ram havayı kullanan küçük acil durum türbini.

Aircraft Systems

Rüzgâr Gülü

None

Bir pist yakınında direğe monte edilen, yerel rüzgâr yönünü ve yaklaşık hızını gösteren kumaş koni.

Airport Operations

Sabit Tesis İşletmecisi

FBO

Bir havalimanında öncelikle genel havacılığa yakıt, hangar, bakım ve yolcu hizmetleri sunan yer tabanlı işletme.

Airport Operations

Seramik Matris Kompozit

CMC

Daha yüksek çalışma sıcaklıkları ve azaltılmış ağırlığa olanak tanıyan türbin motoru sıcak bölümlerinde kullanılan gelişmiş ısıya dayanıklı malzeme.

Engine Technology

Ses Engeli

Ses hızına (Mach 1) yaklaşan uçaklarda yaşanan dramatik aerodinamik sürükleme artışı; bir zamanlar uçuş hızının mutlak fiziksel sınırı olduğu düşünülüyordu.

Aviation History

Seyir Hızı

Uçağın ana rota uçuş aşamasında en verimli şekilde çalıştığı hava hızı.

Aircraft Performance

Stol

Kanadın kritik hücum açısını aşarak kaldırma kuvvetinde ani ve dramatik bir kayba neden olan durum.

Aerodynamics & Flight

Süpersonik Ulaşım Uçağı (SST)

Ses hızının üzerinde seyahat edecek şekilde tasarlanmış ticari uçak kategorisi; 1970'ler–2000'lerde işletilen Anglo-Fransız Concorde ve Sovyet Tupolev Tu-144 ile örneklenmiştir.

Aviation History

Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı

SAF

Yaşam döngüsü CO2 emisyonlarını %80'e kadar azaltabilen, yenilenebilir hammaddelerden üretilen hazır ikame jet yakıtı.

Engine Technology

Sürtünme

Uçağın havadaki hareketine karşı koyan, uçuş yönüne paralel ve zıt yönde etkiyen aerodinamik kuvvet.

Aerodynamics & Flight

Tahliye Kaydırağı

Yer acil durumlarında hızlı yolcu tahliyesini sağlamak için uçak çıkış kapılarından açılan şişirilebilir kaydırak; tüm yolcuların 90 saniye içinde tahliyesi zorunludur.

Safety & Regulations

Tahribatsız Muayene

NDT

Uçak yapılarında hasar vermeden kusurları tespit etmek için kullanılan ultrasonik, X-ray, eddy current ve boya penetran yöntemlerini içeren muayene teknikleri.

Manufacturing & Technology

Taksi Yolu

TWY

Pistleri terminallere, hangarlara ve aprona bağlayan asfalt yol.

Airport Operations

Tam Yetkili Dijital Motor Kontrolü

FADEC

Tüm motor parametreleri üzerinde tam yetkiye sahip, performansı optimize eden ve motorları mekanik yedekleme olmadan hasardan koruyan bilgisayarlı sistem.

Engines & Propulsion

Tanker Uçağı

Uçuş sırasında diğer uçaklara yakıt aktarmak için özel olarak donatılmış askeri uçak.

Cargo & Military

Tek Kristal Türbin Kanadı

None

1.500°C'nin üzerindeki aşırı sıcaklıklara dayanmak için tane sınırlarını ortadan kaldıran tek bir metal kristalden döküm türbin kanadı.

Engine Technology

Ters İtme

İniş sonrası fren kuvveti sağlamak için motor egzozunu geçici olarak ileriye yönlendiren mekanik cihaz.

Engines & Propulsion

Tip Sertifikası (TC)

Bir uçak tasarımının — yapısı, sistemleri ve güç ünitesi dahil — tüm geçerli uçuşa elverişlilik standartlarını karşıladığını onaylayan, ulusal bir havacılık otoritesi tarafından verilen resmi belge.

Safety & Regulations

Tip Yetkisi

Özel eğitim gerektiren belirli bir uçak kategorisinde kaptan pilot veya yardımcı pilot olarak görev yapmaya yetkilendiren, pilotun lisansına eklenen düzenleyici yeterlilik onayı.

Manufacturing & Technology

Tırmanma Hızı (ROC)

Bir uçağın irtifa kazandığı dikey hız, dakikada fit olarak ölçülür.

Aircraft Performance

Trafik Çarpışma Önleme Sistemi

Çevredeki hava trafiğini bağımsız olarak izleyen ve bir çarpışma riski tespit edildiğinde pilotlara uyarı veren havadan çarpışma önleme sistemi.

Navigation & Systems

Transponder

Yer radarı sorgularına otomatik olarak yanıt vererek uçağın kimliğini ve irtifasını yayınlayan havadan radyo verici-alıcı.

Navigation & Systems

Türbofan Motor

Ticari havacılıkta kullanılan en yaygın jet motor tipi; itmesinin çoğunu üretmek için büyük bir fan kullanır.

Engines & Propulsion

Turboprop Motor

Bir pervaneyi redüksiyon dişli kutusu aracılığıyla çalıştıran jet motoru; düşük irtifalarda ve kısa mesafeli rotalarda yüksek verimlilik sunar.

Engines & Propulsion

Türbülans

Bir uçağın irtifasında, duruşunda ve hava hızında ani değişikliklere neden olan düzensiz, kaotik hava hareketi.

Aerodynamics & Flight

Tuvalet

İrtifada çalışan vakumlu yıkama atık sistemi kullanan uçak tuvalet tesisi.

Cabin & Passenger Experience

Uçak İçi Eğlence (IFE)

IFE

Uçuş sırasında yolculara sunulan ses, video, oyun ve bağlantı sistemleri.

Cabin & Passenger Experience

Uçak Kiralama

Havayollarının uçakları doğrudan satın almak yerine faaliyet veya finansal kiralama yoluyla edinmesi; şu anda küresel ticari filonun %50'sinden fazlasını kapsamaktadır.

Airlines & Industry

Uçuşa Elverişlilik

Bir uçağın havacılık otoriteleri tarafından belirlenen tüm tasarım, bakım ve operasyonel gereksinimleri karşılayarak uçuş için güvenli olduğunun onaylandığı durum.

Safety & Regulations

Uçuş Verisi İzleme

FDM

Operasyonel riskleri, aşımları ve tehlikeli eğilimleri olaylar veya kazalara dönüşmeden önce belirlemek için uçak sistemlerinden rutin uçuş verilerini sistematik olarak kaydeden ve analiz eden proaktif güvenlik programı.

Aircraft Systems

Uçuş Yönetim Sistemi

Tüm uçuş aşamalarında uçuş içi navigasyon, performans hesaplamaları ve yakıt yönetimini otomatikleştiren yerleşik bilgisayar sistemi.

Navigation & Systems

Uçuş Zarfı

Bir uçağın güvenli çalışma sertifikası aldığı tanımlı hava hızları, irtifalar, yük faktörleri ve hücum açıları aralığı.

Aerodynamics & Flight

Uzun Menzilli İkiz Motorlu Operasyonlar (ETOPS)

İkiz motorlu ticari uçakların yedek havalimanlarından uzaktaki uzak bölgeler üzerinden — okyanuslar ve kutup bölgeleri dahil — rota uçmasına izin veren düzenleyici bir sertifikasyon.

Safety & Regulations

V-Hızları

Karar hızı, rotasyon ve minimum güvenli tırmanma hızı gibi kritik uçuş aşaması sınırlarını tanımlayan standart referans hava hızları.

Aerodynamics & Flight

Wright Flyer

Orville ve Wilbur Wright tarafından tasarlanan ve inşa edilen ilk başarılı ağırdan hafif motorlu uçak; 17 Aralık 1903'te Kitty Hawk, Kuzey Carolina'da dört kısa uçuş gerçekleştirmiştir.

Aviation History

Yakıt Tankı Alevlenmez Hale Getirme Sistemi

FTIS

Yakıt buharının tutuşmasını önlemek için ullage boşluğunu azotça zenginleştirilmiş havayla doldurarak yakıt tankları içindeki oksijen konsantrasyonunu yanıcı eşiğin altına indiren güvenlik sistemi.

Aircraft Systems

Yakıt Verimliliği

Yolcu başına kilometre başına tüketilen yakıt miktarı; uçak işletme ekonomisinin ve çevresel etkinin temel ölçüsü.

Aircraft Performance

Yan Gelir

Havayollarının temel bilet ücreti dışında elde ettiği gelir; bagaj ücretleri, koltuk seçimi, uçak içi satışlar ve ortak komisyonları içerir.

Airlines & Industry

Yangın Söndürme Sistemi

Kargo bölmelerinde, tuvaletlerde, motorlarda ve tekerlek yuvalarında duman veya yangını tespit eden ve yangını kontrol altına alıp söndürmek için otomatik veya manuel olarak söndürme maddesi boşaltan uçak üstü sistemler.

Safety & Regulations

Yanma Odası

None

Sıkıştırılmış havanın yakıtla karışıp ateşlendiği ve türbini tahrik eden yüksek enerjili gazlar ürettiği jet motorunun bölümü.

Engine Technology

Yardımcı Güç Ünitesi (APU)

APU

Ana motorlar kapalıyken elektrik gücü ve iklimlendirme sağlayan kuyruk bölümündeki küçük motor.

Aircraft Anatomy

Yaslanma Açısı

Koltuk sırtlığının dikeyden arkaya doğru maksimum eğimi; derece veya inç olarak ölçülür.

Cabin & Passenger Experience

Yer Etkisi

Kanatlar ile yüzey arasında hava akışı sıkışması nedeniyle yere çok yakın uçan bir uçağın yaşadığı artan kaldırma ve azalan sürtünme.

Aerodynamics & Flight

Yer Hizmetleri

None

İniş ile sonraki kalkış arasında uçağa ve yolculara sunulan kapsamlı hizmet yelpazesi.

Airport Operations

Yük

Bir uçağın taşıdığı gelir getirici toplam ağırlık: yolcular, bagaj ve kargo.

Aircraft Performance

Yüksek Bypass Turbofan

HBT

Maksimum yakıt verimliliği ve minimum gürültü için giriş havasının büyük bölümünü motor çekirdeğinin etrafından yönlendiren, 5:1'in üzerinde bypass oranlı bir turbofan motoru.

Engine Technology